Rebbens en Ribbens: één familie!
- door Ivo Ribbens
En ook een klein takje Rubbens.
Naamsveranderingen zijn van alle tijden.
Voor het jaar 1800 noteerde de pastoor of de dominee elke nieuwgeborene in zijn doopboek. Hij schreef de familienaam zoals hij het hoorde en omdat hij meestal uit een andere streek kwam, met andere dialecten, gebeurde het wel dat kinderen van dezelfde vader licht afwijkende familienamen kregen. Rubbens naar Ribbens of andersom. In de oude tijd ging het er niet zo stipt aan toe. Bij het huwelijk werd de naam van diezelfde persoon soms weer anders genoteerd.
Napoleon bracht daar verandering in: hij voerde rond 1800 het officiële bevolkingsregister in (in België iets vroeger, in Nederland iets later).
Elke geboorte, huwelijk of overlijden werd voortaan door de overheid nauwkeurig opgetekend. (Oorspronkelijk bedoeld om beter en méér belastingen te kunnen heffen en om jongeren te kunnen oproepen voor de verplichte militaire dienst.) Meer controle door de overheid dus…, de geschiedenis herhaalt zich anno 2025!
In een poging om de invloed van de katholieke kerk te breken ging Napoleon heel ver, hij voerde zelfs een totaal nieuwe jaartelling in (de Republikeinse kalender), een week duurde 10 dagen, een dag duurde 10 uren van 100 minuten, de maanden kregen een andere naam, het jaar nul begon op 22 september 1792. Gelukkig is ‘de Franse Tijd’ een stille dood gestorven tussen 1813 en 1815.
Napoleon gaf alle maanden een andere naam
Bovendien moest de gehele administratie in het Frans geschieden. In België (dat toen nog niet bestond) werden vaak Franstalige ambtenaren gedropt in kleinere gemeenten.
Je ziet het al gebeuren: ook bij de officiële geboorteaangifte werden foutieve namen genoteerd. En eens anders geacteerd was het haast onmogelijk om dat later nog te wijzigen. Opvallend voorbeeld: het verschil tussen y en ij, Van Dijk, Van Dyck.
In Nederland werd de Franse taal in de administratie direct afgeschaft na 1815.
Zo overkwam het Marijnis (of Merijn) Ribbens en zijn vrouw Joanna Jongeneelen.
In 1835 gaan ze in Oud Gastel aangifte doen van hun oudste zoon Antonius, die krijgt in de akte, zoals het hoort de naam Ribbens.
Een jaar later volgt een dochter Johanna. Daar noteert de ambtenaar de familienaam Rebbens! Hetzelfde scenario in 1838 bij Willem Rebbens en in 1842 bij Johannes Rebbens. Dus één kind heet Ribbens, de drie andere Rebbens.
Opvallend is wel dat Marijns handtekening bij de geboorte van zijn eerste zoon overduidelijk is: Marijn Rebbens. Noemde hij zichzelf Rebbens? Is hier sprake van een klankverschuiving die we in veel dialecten horen?
De ambtenaar noteert Marijn Ribbens, hijzelf tekent met Marijn Rebbens. Ook zo bij zijn volgende kinderen.
Zo is de naam Rebbens dus ontstaan. Vandaag wonen er een 50-tal personen in Nederland met de naam Rebbens die allemaal afstammen van Johannes Rebbens en dus eigenlijk Ribbens hadden moeten heten. Die hebben we zo goed als allemaal kunnen koppelen aan ons grote familiebestand.
In oude archieven (17e en 18e eeuw) komt de naam Rebbens sporadisch voor. Maar telkens gaat het om éénmalige verkeerde schrijfwijzen zonder gevolgen voor de nakomelingen.
Dus Rebbens is volwaardige familie van Ribbens, althans toch van de Brabantse tak Ribbens. Zoals we al eerder in een ander artikel over de verschillende takken schreven was in de Brabantse tak de naam Ribbens oorspronkelijk Rubens. In de Zeeuwse tak komt Ribbens voort uit de familienaam Ribbe. En in de Oost-Vlaamse takken van Rubbens.
Een 50-tal personen in Nederland stamt af van Joannes Rebbens die eigenlijk Ribbens had moeten heten…
Rubbens is ook ontstaan door een schrijffout
In de Noorderkempen treffen we een klein takje Rubbens aan die afstamt van boswachter Marinus Ribbens en Kee Megang uit Achterbroek. De oudste zoon Joannes (Jan) krijgt officieel de naam Rubbens. Vader Marinus tekent de geboorteakte met M. Rubbens. Eigenaardig genoeg heten zijn 10 volgende kinderen allemaal Ribbens en tekent Marinus wel telkens met M. Ribbens.
Jan Rubbens was later boswachter, samen met zijn vader Marinus Ribbens, zijn broer Ivo (Alexander Euvo) Ribbens en zijn schoonbroer Kees (Cornelius) Van Oers. Een ware boswachtersdynastie in Achterbroek en Wuustwezel!
Jan Rubbens en Maria Roelands hadden 6 dochters en slechts 3 zonen, die zelf ook voornamelijk dochters kregen.
Naar schatting zijn er momenteel nog een tiental naamdragers in leven van deze tak Rubbens (in Essen en omstreken).
Voor alle duidelijkheid: er leven in Vlaanderen momenteel een 500-tal personen met de naam Rubbens die géén familieband hebben de Ribbens-takken die we op deze website behandelen.
Boswachter Marinus Ribbens tekent bij de aangifte van zijn oudste zoon met M. Rubbens, bij zijn 10 volgende kinderen is het M. Ribbens.
Bij onze opzoekingen via telefoongidsen, Facebook en Instagram treffen we in deze tak voorlopig één mannelijke Rubbens aan met nakomelingen.
